بخش ششم

حوزه های علمیه و دوری از قرآن

بخش ششم

تأکید قرآن بر فراگیری علم

       چنانچه در بخش های گذشته به تکرار گفتیم که توجه و تأکید قرآن بر فراگیری علم بسیار بالا و بیشتر از خیلی از مسائل دیگر است، علم از نظر قرآن مقدس است و خداوند متعال خود را «عالم الغیب و الشهادة» خوانده است، عالم و علیم از صفات خداوند است و علم خدا هم جامع است و تمام اشیاء و افعال در علم او موجود است و می فرماید: «یعلم مابین ایدیهم و ما خلفهم» خداوند آنچه در نزد بندگان حاضر و آنچه بعداً انجام می دهند، می داند. مراد از علم در قرآن تنها علوم فقهی دینی نیست بل مطلق دانایی را شامل می گردد. اگر کسی به علومی که در قرآن اشاره شده است، عمل کند، دین و دنیایش آباد می گردد.

     بعد از رنسانس و تجدید حیات علمی در غرب، «اومانیزم» یعنی اصالت انسان محور حیات علمی غرب قرار گرفته و تنها زندگی مادی و لذت های انسان مطمح نظر آنها است. این یعنی: توجه به جنبه مادی و غفلت از جنبه معنوی و روحانی انسان است. واضح و هویدا است که انسان از دو بعد جسمانی و روحانی تشکیل شده و این دو بُعد، به مثابهًی دو بالی است که باید انسان با آن پرواز کند. غفلت از بال روحانی، برای او یک بال مادی و جسمانی باقی ماند که نمی تواند با آن به درستی پرواز کند و به سوی انسانیت، اوج بگیرد. 

     از سوی دیگر قانون، سنت و مشیت خداوندی بر این قرار گرفته است که نتیجه تلاش انسان به او می رسد چه آن کوشش در راه ارزش های الهی باشد و چه در مسیر باطل، قانون و نظام الهی می طلبد که هر کس در هر راهی تلاش کند، نتیجه تلاش خود را می گیرد. قرآن می فرماید: «وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَى وَ اَنَّ سَعْيَهُ سَوْفَ يُرَىٰ ثُمَّ يُجْزَاهُ الْجَزَاءَ الْأَوْفَىٰ» اینکه برای آدمی جز آنچه به سعی و عمل خود انجام داده، جزایی نخواهد بود و اینکه البته پاداش سعی و عمل او را (در دنیا و برزخ) به وی بنمایند.سپس پاداش کامل آن را به او بدهند. [سوره نجم، آیات ۳۹-۴۰-۴۱].

      انسان مرهون عمل خویش است و سنت و قوانین و مشیت الهی این است که جزای هر عملی را در دنیا و آخرت به عمل کننده می دهد. اگر کسی در راه باطل هم کوشش وتلاش کند، به آنچه می خواهد می رسد. خداوند متعال وسیله و ابزار کوشش را در اختیار همه قرار داده است و هرکس در هر راهی تلاش نماید، نتیجه می گیرد. لذا می بینیم که انسان غربی با اینکه در طریق عمل خود از راه خداوند بسیار دور رفته است، تلاشش به نتیجه رسیده و اختراعات و ابتکاراتی در همه عرصه های مختلف زندگی به وجود آورده و زمینه رفاه مادی بشریت را فراهم کرده است.

       متأسفانه انسان مسلمان و به ویژه حوزات علمیه، چون در راه فراگیری دانش نوین هیچ تلاشی نمی کند، از قافله صنعت و تمدن به دور افتاده است. مهم‌ترین عامل عقبگرایی مسلمانان، دوری از مفاهیم علوم قرآنی است. اگر برخی از جوامع اسلامی، اندکی در راه اقتصاد و صنایع مختلف دست ءورد هایی دارند، نتیجه علوم قرآنی و حوزات علمیه – دینیه نیست بل دانشی است که از علوم دانشگاهی به دست آورده اند که آنهم از جهان غرب به دانشگاه های مسلمانان وارد شده است. 

      انسان خود سر نوشت خود را تعیین می کند و نباید انتظار داشت که خداوند آنها را به عزت برساند. خدا برای انسان عقل، خرد، قوه تفکر و آزادی داده است که خود مسیر زندگی خود را تعیین کند و اگر جز این می بود، معنای تعقل، تفکر و آزادی انسان معنا پیدا نمی کرد. در همین رابطه خداوند در قرآن مجید با صراحت می فرماید: «لَهُ مُعَقِّبَاتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ ۗ إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّىٰ يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ» برای هر کس پاسبانها از پیش رو و پشت سر برگماشته شده که به امر خدا او را نگهبانی کنند. خدا حال هیچ قومی را دگرگون نخواهد کرد تا زمانی که خود آن قوم حالشان را تغییر دهند. [سوره رعد، آیه ۱۱].

     در این آیه مبارکه مشیت الهی را چنین بیان می دارد که نگهبانی از پیش رو و پشت سر از انسان مراقبت و مواظبت می کند که خودش تصمیم بگیرد و کاری بکند و سرنوشت هیچ قومی را تغییر نمی دهد مگر اینکه خودشان به تغییر آن اقدام کنند. لهذا تا مسلمانان خود شان همت نکنند و وضعیت اسفبار خود را تغییر ندهند، از جانب خداوند امیدوار تغییر نباشند. نا از حوزات علمیه خواستاریم تا به علم قرآنی که دامنه وسیعی دارد برگردند و علوم اسلامی را در تمام عرصه های زندگی مادی و معنوی شکوفا سازند.

ادامه دارد.

دیدگاه تان را ارسال کنید

جهت دریافت عضویت حزب حرکت اسلامی آ. افغانستان، می توانید روی لینک رو برو کلیک نمایید.



©حزب حرکت اسلامی آ. افغانستان توسعه دهنده: 0790618410