مسح پا یا شستن پا

شستن پا یا مسح پا در وضوء

بخش هشم

احادیث مختلف از کتب روایی اهل سنت

     در بخش های پیشین گفتیم که اگر شیعیان پای خود را در وضوء مسح می کنند، یک مسئله جعلی و خود ساخته نیست بلکه علاوه بر روایاتی منقول در کتب روایی شیعه، جُلِّ مفسرین و راویان احادیث اهل سنت نیز روایات مسح پا را روایت کرده اند. امام محمد بن اسماعیل بخاری در کتاب صحیح معروف خود چنین حدیث را از پیامبر خدا روایت می کند: «حدثنا موسى قال حدثنا أبو عوانة عن أبي بشر عن يوسف بن ماهك عن عبد الله بن عمرو قال تخلف النبي صلى الله عليه وسلم عنا في سفرة فأدركنا وقد أرهقنا العصر فجعلنا نتوضأ ونمسح على أرجلنا فنادى بأعلى صوته ويل للأعقاب من النار مرتين أو ثلاث». از عبد الله بن عمر روایت کرده که در يکي از سفرها پيامبر از ما عقب افتاد و بعد ما به ايشان برخورد کرديم، در حاليکه نماز عصر را به آخرين وقت آن انداختيم، پس وضو گرفتيم و پاهايمان را مسح مي کرديم پس پيامبر سه بار با صداي بلند فرياد زد: واي بر پشت پاها از آتش جهنم.[صحیح بخاری، جلد ۱، ص ۴۹].
 قراری که این روایت می گوید: در زمان پیامبر مسح پا در وضوء سابقه داشته و به همین جهت، همراهان پیامبر مسح کردند و گویا پیامبر (ص) به آنان گفته است «ویل للاعقاب من النار» خیلی ها حدیث ویل را ضعیف الاسناد خوانده اند و احتمال هم دارد که پشت پاهای یاران پیامبر در پیاده روی عرق کرده و چرکین شده بوده و آنان بالای چرک و حائل میان پوست پا و آب مسح کرده باشند که پیامبر چنین فرموده باشند. یکی از کسانی که قائل به مسح بوده و از دیدگاه علمای اهل سنت جایگاه ویژه‌ای دارد «عکرمه» است. «عکرمه» غلام «ابن عباس» بوده و خودش اهل مدینه بوده است. «ابو عبدالله المدنی مولی ابن عباس» که علمای اهل سنت در مورد او می‌گویند:«کان من علماء زمانه بالفقه والقرآن» در فقه و قرآن، از علمای عصر خودش بوده است. [تهذیب التهذیب، أحمد بن علی بن حجر أبو الفضل العسقلانی الشافعی، ج ۷، ص ۲۴۰، حدیث ۴۷۶].
  در هر صورت «طبری» در کتاب «تفسیر» خود جلد ۶، صفحه ۱۲۹:می‌نویسد:«عن عکرمة قال لیس علی الرِجلین غَسل إنما نزل فیهما المسح» بر روی پا نباید شستشویی انجام بگیرد. آنچه  در وضو نازل شده مسح پا است. [جامع البیان عن تأویل آی القرآن محمد بن جریر الطبری، ج ۶، ص ۱۲۹]. 
  آقای «علامه بدرالدین عینی» در کتاب «عمدة القاری» جلد ۲، صفحه ۲۳۸، و آقای «ابن عطیه أندلسی» در کتاب «المحرر الوجیز» جلد ۲، صفحه ۱۶۳ و آقای «قرطبی» در کتاب تفسیر خود جلد ۶، صفحه ۹۲ و آقای «شوکانی» در کتاب «فتح القدیر» خود جلد ۲، صفحه ۱۸  از «عکرمه» نقل کرده‌اند که در پا، مسح نازل شده است. باز هم آقای «طبری» در کتاب «تفسیر طبری» جلد ۶، صفحه ۱۲۹ می‌گوید:«حدثنی مَن صحب عکرمة إلی واسط قال فما رأیته غَسَل رِجلیه إنما یمسح علیهما حتی خرج منها» کسی که تا واسط (شهری است در عراق) همسفر «عکرمه» بود، گفت: من ندیدم به هنگام وضو گرفتن پایشان را شسته باشند. بلکه پاهای خود را مسح می کرد تا اینکه از واسط بیرون شد.

این روایات صراحت دارد بر اینکه صحابه با آن همه مباحثی که داشتند بر «إنما نزل فیهما المسح» مقید بودند. در هر صورت یکی از کسانی که مقید بوده و آقایان اهل سنت در کتاب‌های معتبرشان نقل کرده‌اند «عکرمه» است.
فرد دیگری که اهل سنت او را تأئید می کنند و از شخصیت‌های برجسته و از تابعین است «قتاده بن دعامه» است. در کتاب «صحیح بخاری» و «صحیح مسلم» روایات زیادی از ایشان آمده است. اضافه بر اینکه وثاقت ایشان متفق علیه است از «ابو زرعه» نقل شده است:«قتادة من أعلم أصحاب الحسن» قتاده از عالم‌ترین اصحاب حسن بصری بوده است. [تهذیب الکمال، یوسف بن الزکی، ج ۲۳ ص ۵۱۶، حدیث ۴۸۴۷].
همچنین «ابن جریر طبری» در «تفسیر طبری» که یکی از معتبرترین تفاسیر اهل سنت است مطلبی آورده است. «ابن تیمیه» می‌گوید: «تفسیر طبری» از تفاسیری است که می‌شود به روایات آن اعتماد کرد. «طبری» در جلد ۶، صفحه ۱۲۹، وقتی آیه شریفه: «یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذا قُمْتُمْ إِلَی الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَکمْ وَ أَیدِیکمْ إِلَی الْمَرافِقِ وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِکمْ وَ أَرْجُلَکمْ إِلَی الْکعْبَین» ای کسانی که ایمان آورده‌اید هنگامی که برای نماز بپاخاستید صورت و دست‌ها را تا آرنج بشوئید و سر و پاها را تا مفصل (یا برآمدگی پشت پا) مسح کنید را نقل می کند، می‌گوید:«افترض الله غسلتین ومسحتین» خداوند دو شستشو (صورت و دست) و دو مسح (سر و پاها) را واجب کرده است.
همچنین آقای «قرطبی» که از ایشان به «امام قرطبی» تعبیر می‌شود که کتاب «تفسیر» او عصاره تفاسیر ۶ قرن صدر اسلام است، می‌گوید:«وقال قتادة: «افترض الله غسلتين ومسحتين»خداوند دو شستشو و دو مسح واجب کرده است. [الجامع لأحكام القرآن، القرطبي، ج ۶، ص ۹۲].
ادامه دارد.

دیدگاه تان را ارسال کنید

جهت دریافت عضویت حزب حرکت اسلامی آ. افغانستان، می توانید روی لینک رو برو کلیک نمایید.



©حزب حرکت اسلامی آ. افغانستان توسعه دهنده: 0790618410